Η παραβατική συμπεριφορά ανηλίκων αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο που στις μέρες μας το συναντάμε όλο και συχνότερα άλλοτε με τη μορφή bullying στα σχολεία, άλλοτε με τη μορφή της οπαδικής βίας στα γήπεδα αλλά και έξω από αυτά και άλλοτε με τη διάπραξη αδικημάτων κατά της ιδιοκτησίας, όπως είναι η κλοπή και η ληστεία. Οι ποινικολόγοι του γραφείου μας έχουν χειριστεί με επιτυχία πολλές υποθέσεις ανηλίκων και έχουν την απαιτούμενη εμπειρία και γνώση όσον αφορά τα αδικήματα που τελούνται από ανήλικο και την ποινική μεταχείριση ενός ανήλικου δράστη σύμφωνα με την ελληνική έννομη τάξη.
Ο νέος νόμος υπ’ αριθμ. 5090/2024 έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα αναφορικά με την ποινική μεταχείριση ανηλίκων και τα μέτρα που λαμβάνονται για τα αδικήματα που τελούν. Παρατηρείται μάλιστα μια αυστηροποίηση της αντιμετώπισης των ανηλίκων δραστών από την ποινική δικαιοσύνη, μέσω της ευρύτερης δυνατότητας που χορηγείται πλέον στην ποινική δικαιοσύνη να διατάσσει τον περιορισμό των ανηλίκων σε ειδικά καταστήματα κράτησης νέων.
Με τον όρο ανήλικοι νοούνται αυτοί που κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης έχουν ηλικία μεταξύ του δωδέκατου και του δέκατου όγδοου έτους της ηλικίας τους συμπληρωμένων.
Περαιτέρω, το ποινικό μας δίκαιο διακρίνει τους ανήλικους παραβάτες σε δύο κατηγορίες: α) σε αυτούς από 12 έως 15 ετών και β) σε αυτούς από 15 έως 18 ετών. Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 126 του Ποινικού Κώδικα, το οποίο παρέμεινε ως είχε: «Η αξιόποινη πράξη που τελέστηκε από ανήλικο δώδεκα έως δεκαπέντε ετών δεν καταλογίζεται σε αυτόν. Το δικαστήριο μπορεί να του επιβάλει αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα». Είναι λοιπόν σαφές ότι τα ποινικά αδικήματα που τελούνται από άτομα κάτω των 12 ετών μένουν ατιμώρητα, καθώς τα τελευταία δεν ενδιαφέρουν το Ποινικό Δίκαιο. Σύμφωνα με τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 126 ΠΚ: «Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη και έχει συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας του επιβάλλονται επίσης αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, εκτός αν κρίνεται αναγκαίο να επιβληθεί περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων κατά το επόμενο άρθρο».
Η πρωταρχική ανησυχία του ανήλικου φερόμενου δράστη, αλλά και των γονιών του, έχει να κάνει με τις ποινές που κινδυνεύει να του επιβληθούν και η αμέσως επόμενη ανησυχία με το αν θα λερωθεί το ποινικό μητρώο του ανηλίκου.
Αναφορικά με το ποινικό μητρώο ανηλίκου, εφαρμογή έχει το άρθρο 569 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας όπου ορίζεται γενικά ο τρόπος τήρησης του ποινικού μητρώου. Σύμφωνα με την παράγραφο 2, στο δελτίο ποινικού μητρώου αναγράφεται, εκτός από τα στοιχεία ταυτότητας που είναι αναγκαία για την εξατομίκευση του προσώπου στο οποίο αφορά (μεταξύ των οποίων το ονοματεπώνυμο του ίδιου, το ονοματεπώνυμο των γονέων, η ημερομηνία και ο τόπος γέννησης κ.α.), και κάθε απόφαση με την οποία επιβάλλεται περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων (περίπτωση ββ’). Αυτό σημαίνει ότι οι υπόλοιπες ποινές σωφρονιστικών μέτρων που επιβάλλονται σε ανήλικο, πλην αυτής του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, δεν εγγράφονται στο ποινικό μητρών ανηλίκου.
Αντίγραφα του ποινικού μητρώου μπορούν να εκδοθούν από τις υπηρεσίες που τηρούν το αρχείο. Οι τύποι των αντιγράφων είναι δύο: α) αντίγραφο δικαστικής χρήσης και β) αντίγραφο γενικής χρήσης. Στο μεν πρώτο καταχωρίζεται το περιεχόμενο όλων των δελτίων ποινικού μητρώου εκτός από εκείνα που έχουν παύσει να ισχύουν, στο δε δεύτερο καταχωρίζεται το περιεχόμενο όλων των δελτίων ποινικού μητρώου, εκτός από εκείνα που:
α) αναγράφουν χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας ή ποινή φυλάκισης έως έξι μήνες, μετά την πάροδο τριών ετών,
β) αναγράφουν ποινή φυλάκισης πέραν των έξι μηνών ή ποινή περιορισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα, μετά την πάροδο οκτώ ετών,
γ) αναγράφουν κάθειρξη, μετά την πάροδο είκοσι ετών.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για την καταστροφή των δελτίων ποινικού μητρώου. Μία από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δελτία ποινικού μητρώου παύουν να ισχύουν και αποκλείεται η χρησιμοποίησή τους για οποιοδήποτε σκοπό είναι η περίπτωση (δ) της παραγράφου 1 του άρθρου 573 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Δηλαδή, αν το δελτίο έχει συνταχθεί μετά από απόφαση που επιβάλλει σε ανήλικο ποινή περιορισμού σε σωφρονιστικό κατάστημα, παύει να ισχύει πέντε έτη μετά την απότιση της ποινής με οποιοδήποτε τρόπο, εφόσον ο ελάχιστος χρόνος περιορισμού που έχει επιβληθεί δεν υπερβαίνει το έτος, και οκτώ έτη αν υπερβαίνει το έτος, εκτός αν στο διάστημα αυτό επέλθει νέα καταδίκη. Σε περίπτωση απόλυσης υπό όρους από το σωφρονιστικό κατάστημα, η ανωτέρω αναφερθείσα πενταετία ή οκταετία αρχίζει από τη συμπλήρωση του χρόνου δοκιμασίας. Η καταστροφή των δελτίων που αφορούν την περίπτωση αυτή, συντελείται κατά την πρώτη περιοδική εκκαθάριση μετά τη διαπίστωση της συνδρομής του σχετικού λόγου. Η καταστροφή διατάσσεται με απόφαση εισαγγελέα.
Για οποιοδήποτε ποινική υπόθεση ανηλίκου, μπορείτε να απευθυνθείτε στους δικηγόρους ποινικολόγους του γραφείου μας, ώστε να σας παρέχουν εξατομικευμένες συμβουλές.
Οι δικηγόροι ποινικολόγοι του γραφείου μας, έχοντας πολλές φορές αντιμετωπίσει υποθέσεις με ανήλικο ως φερόμενο δράστη και, ανταποκρινόμενοι στη νέα νομοθεσία, είναι σε θέση να παρέχουν τις νομικές τους υπηρεσίες τόσο σε συμβουλευτικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο.